ลักษณะแผ่นดินไหวและสึนามิ 2004

แผ่นดินไหวและคลื่นสึนามิในมหาสมุทรอินเดีย เมื่อวันที่ 26 ธันวาคม 2004 นั้นถือว่าเป็นเหตุการ์ภัยธรรมชาติครั้งร้ายแรงที่สุดที่เกิดในมหาสมุทรอินเดีย นับตั้งแต่เหตุการณ์ภูเขาไฟกรากะตัวระเบิดเมื่อปี 1883 และแผ่นดินไหวนี้ถูกจัดอยู่ในระดับแผ่นดินไหวที่มีความรุนแรงเป็นอันดับที่ 3 ของโลก มีขนาดประมาณ 9.1 – 9.2 แมกนิจูด เกิดขึ้นจากที่รอยเลื่อยแผ่นเปลือกโลกอินเดียมุดตัวลงไปในแผ่นเปลือกยูเรเซียซึ่งเกิดการมุดตัวมานานหลายปีแล้ว แผ่นดินไหวนี้ยังเป็นแผ่นดินไหวที่มีคาบเวลายาวนานที่สุดในโลกด้วย โดยกินเวลาประมาณ 8 – 10 นาที นอกจากบริเวณจุดเกิดแผ่นดินไหวยังกระตุ้นให้เกิดแผ่นดินไหวในจุดอื่นๆ เช่น บริเวณหมู่เกาะนิโคบาร์ ขนาด 7.0 แมกนิจูด และบริเวณประเทศเมียร์มาร์ด้วย นอกจากนี้แผ่นดินไหวดังกล่าวมีความรุนแรงถึงขนาดทำให้เปลือกโลกเคลื่อนตัวจากเดิมถึง 1 เซนติเมตร

แผ่นดินไหวใหญ่ครั้งนี้ถือว่าเป็นแผ่นดินไหวที่เกิดในเขตแผ่นดินไหวขนาดเมกะทรัสต์ มีค่าโมเมนต์แผ่นดินไหวสูงในระดับศตวรรษ แม้ว่าจะไม่เคยเกิดแผ่นดินไหวบ่อยเท่ากับบริเวณมหาสมุทรแปซิฟิกก็ตาม นับตั้งแต่เหตุภูเขาไฟกรากะตัวระเบิดเมื่อปี 1883 ในครั้งนั้นก่อเกิดสึนามิสูงถึง 40 เมตร พัดถล่มเกาะชวาและสุมาตราทำให้มีผู้เสียชีวิตถึง 36,000 คน ซึ่งแผ่นดินไหวในปี 2004 นับว่าเป็นแผ่นดินไหวรุนแรงที่สุดในรอบ 100 ปี นับตั้งแต่ปี 1906 ถึง 2005 การปลดปล่อยพลังงานในปี 2004 นั้นนับว่ามีความรุนแรงกว่าระเบิดปรมณูถล่มฮิโรชิม่าถึง 1,000 เท่า และเป็นแผ่นดินไหวรุนแรงเป็นอันดับที่ 3 ของโลกรองจาก แผ่นดินไหวที่ชิลี ปี 1960 ที่ 9.5 และ แอลาสกา ปี 1964 ระดับ 9.3